نرم‌افزار تجاری

نرم‌افزار تجاری (یا اپلیکیشن تجاری) مجموعه‌ای از برنامه‌های رایانه‌ای است که توسط کاربران سازمانی برای انجام وظایف مختلف کسب‌وکار استفاده می‌شود. این نرم‌افزارها برای افزایش بهره‌وری، اندازه‌گیری عملکرد و اجرای دقیق وظایف تجاری طراحی شده‌اند.

بسیاری از نرم‌افزارهای تجاری برای پاسخ‌گویی به نیازهای خاص یک کسب‌وکار توسعه داده می‌شوند و بنابراین به‌راحتی قابل انتقال به محیط‌های تجاری دیگر نیستند، مگر اینکه ماهیت و نحوه عملکرد آن‌ها یکسان باشد. به‌دلیل نیازهای منحصربه‌فرد هر کسب‌وکار، نرم‌افزارهای آماده معمولاً نمی‌توانند تمام نیازهای یک شرکت را پوشش دهند. با این حال، در مواردی که استفاده از راه‌حل آماده ضروری باشد (به‌دلیل محدودیت زمان یا بودجه)، معمولاً سطحی از سفارشی‌سازی مورد نیاز خواهد بود. البته استثناهایی نیز وجود دارد و قبل از انتخاب راه‌حل اختصاصی یا آماده، تحقیق کامل ضروری است.

برخی از اپلیکیشن‌های تجاری تعاملی هستند؛ یعنی دارای رابط کاربری گرافیکی بوده و کاربران می‌توانند داده‌ها را وارد، ویرایش یا مشاهده کرده و نتایج را به‌صورت فوری دریافت کنند. همچنین امکان اجرای فوری گزارش‌ها نیز وجود دارد. برخی دیگر به‌صورت دسته‌ای اجرا می‌شوند؛ یعنی بر اساس زمان یا رویداد از پیش تعیین‌شده فعال شده و نیازی به دخالت یا نظارت کاربر ندارند.

برخی از اپلیکیشن‌های تجاری به‌صورت داخلی توسعه داده می‌شوند و برخی دیگر از فروشندگان خریداری می‌شوند (نرم‌افزارهای آماده). این نرم‌افزارها ممکن است روی رایانه‌های رومیزی یا سرورهای بزرگ نصب شوند. پیش از معرفی زبان برنامه‌نویسی COBOL در سال ۱۹۶۵، شرکت‌ها زبان ماشین اختصاصی خود را توسعه می‌دادند. زبان RCA شامل دستوراتی با ۱۲ موقعیت بود. برای مثال، برای خواندن یک رکورد در حافظه، دو رقم اول کد دستور بودند. چهار موقعیت بعدی (آدرس A) محل دقیق شروع حافظه برای قرار دادن کاراکتر خوانده‌شده را مشخص می‌کردند. چهار موقعیت بعدی (آدرس B) محل انتهایی حافظه برای قرار دادن آخرین کاراکتر رکورد را تعیین می‌کردند. آدرس B همچنین امکان اصلاح هر دستور را فراهم می‌کرد. در این طراحی، استفاده از ارقام ۸ و ۹ مجاز نبود. نخستین اپلیکیشن تجاری RCA در سال ۱۹۶۲ روی دستگاه RCA 301 با حافظه ۴ کیلوبایت اجرا شد. مدل‌های 501 و 601 نیز در اوایل دهه ۱۹۶۰ وارد بازار شدند.

در محیط‌های تجاری، کاربران مختلفی وجود دارند که می‌توان آن‌ها را در سه دسته کوچک، متوسط و بزرگ طبقه‌بندی کرد:

بازار کسب‌وکارهای کوچک معمولاً شامل نرم‌افزارهای حسابداری خانگی و مجموعه‌های اداری مانند LibreOffice، Microsoft Office یا Google Workspace (که قبلاً با نام G Suite شناخته می‌شد) است.

کسب‌وکارهای متوسط یا SME‌ها طیف گسترده‌تری از نرم‌افزارها را استفاده می‌کنند، از جمله حسابداری، گروه‌افزار، مدیریت ارتباط با مشتری، سیستم‌های مدیریت منابع انسانی، مدیریت روابط برون‌سپاری، نرم‌افزارهای صدور وام، سبد خرید، خدمات میدانی و سایر ابزارهای افزایش بهره‌وری.

بخش آخر شامل نرم‌افزارهای سطح سازمانی است، مانند برنامه‌های برنامه‌ریزی منابع سازمانی (ERP)، مدیریت محتوای سازمانی (ECM)، مدیریت فرآیندهای تجاری (BPM) و مدیریت چرخه عمر محصول. این نرم‌افزارها بسیار گسترده هستند و معمولاً دارای ماژول‌هایی هستند که عملکردهای بومی را اضافه کرده یا قابلیت‌های نرم‌افزارهای جانبی را در خود جای می‌دهند.

برخی فناوری‌هایی که قبلاً فقط در نرم‌افزارهای همتا به همتا مانند Kazaa و Napster دیده می‌شدند، اکنون در اپلیکیشن‌های تجاری نیز ظاهر شده‌اند.